ASK Legal

Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd – co robić dalej? Poznaj plan B

Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego oznacza, że sąd zakończył je bez zatwierdzenia układu z wierzycielami. Choć brzmi to jak wyrok, w wielu przypadkach nie jest końcem drogi.

Zawsze możesz pokusić się o realizację „planu B”. Zobacz, z jakich powodów sąd może umorzyć postępowanie, jakie są skutki tej decyzji i – co najważniejsze – jakie masz opcje dalszego działania.

Czym jest umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego?

Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego to orzeczenie sądu kończące postępowanie bez zatwierdzenia układu z wierzycielami, wydawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.).

Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd - Co robić dalej Poznaj plan B _ASK_Legal

W praktyce więc sąd decyduje, że restrukturyzacja w danym przypadku nie zostanie przeprowadzona.

Prawo restrukturyzacyjne przewiduje cztery rodzaje postępowań restrukturyzacyjnych:

postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU),
przyspieszone postępowanie układowe (PPU),
postępowanie układowe (PU),
postępowanie sanacyjne (PS).

Umorzenie może nastąpić w każdym z nich – choć przyczyny i tryb mogą się różnić.

Umorzenie restrukturyzacji to nie to samo co ogłoszenie upadłości. To odrębne postępowania, regulowane różnymi ustawami – choć jedno może prowadzić do drugiego.

Jeśli Twoja firma nadal ma szansę na oddłużenie i zachowanie działalności, sprawdź jak działa restrukturyzacja firmy w praktyce.

Kiedy sąd umarza postępowanie restrukturyzacyjne? Przyczyny i podstawy prawne

Sąd umarza postępowanie restrukturyzacyjne, gdy stwierdzi, że jego kontynuacja byłaby bezcelowa lub godziłaby w prawa wierzycieli. W praktyce przyczyny umorzenia można podzielić na kilka głównych kategorii, zgodnie z Prawem restrukturyzacyjnym:

Skutkiem postępowania byłoby pokrzywdzenie wierzycieli (art. 325 ust. 1 pkt. 1 p. r.). To przesłanka negatywna, którą sąd może uwzględnić też na etapie otwarcia postępowania, odmawiając go (art. 8 p.r.).
Wniosek dłużnika za zgodą rady wierzycieli. Strona postępowania sama wnioskuje o zakończenie postępowania – np. gdy właściciel firmy podejmuje decyzję o likwidacji lub wyborze innej ścieżki prawnej (art. 325 ust. 1 pkt 2 p. r.).
Nieprzyjęcie układu przez wierzycieli. Wierzyciele głosowali przeciwko propozycjom układowym lub nie osiągnięto wymaganej ustawą większości (art. 325 ust.1 pkt 3 p. r.).
Uprawomocnienie się postanowienia o ogłoszeniu upadłości dłużnika. Jeśli ogłoszono już upadłość dłużnika, nie podlegać będzie on pod restrukturyzację (art. 325 ust. 1 pkt 4 p. r.).
Brak perspektyw na wykonanie układu. Sąd decyduje się umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne, jeśli z okoliczności sprawy, w szczególności z zachowania dłużnika wynika, że układ nie zostanie wykonany (art. 325 ust. 2 p. r.).
Brak wykonywania poleceń sędziego komisarza. Sąd może umorzyć postępowanie restrukturyzacyjne, jeśli dłużnik nie wykonuje poleceń wydawanych przez sędziego-komisarza i jednocześnie zezwoli na to rada wierzycieli (art. 325 ust 3 p. r.).
Zbyt duża suma wierzytelności spornych. Ta przesłanka dotyczy umorzenia przyspieszonego postępowania układowego. Jeśli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania, sąd umorzy postępowanie (art. 326 ust. 1 p. r.).
Brak zdolności do regulowania kosztów postępowania i bieżących zobowiązań – przy postępowaniu układowym i postępowaniu sanacyjnym. Dłużnik nie jest w stanie finansowo udźwignąć toczącego się postępowania – nie reguluje wynagrodzeń nadzorcy, kosztów sądowych ani zobowiązań powstałych po jego otwarciu (art. 326 ust. 2 ustawy p. r.:).
Brak realnych możliwości przywrócenia dolności dłużnika do spłaty zadłużenia. W przypadku postępowania sanacyjnego sąd może je umorzyć, jeśli nie ma realnych możliwości przywrócenia dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań (art. 326 ust. 3 p. r.).

Umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego przez sąd – co robić dalej Poznaj plan B_infografika

Uwaga!

Dodatkowo, sąd może odmówić zatwierdzenie układu, co powoduje zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego z dniem uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o odmowie zatwierdzenia układu (art. 324 p. r.).

Jakie są skutki umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego?

Skutkiem umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego jest właściwie natychmiastowe zakończenie ochrony przed egzekucją i przywrócenie wierzycielom pełnej swobody dochodzenia roszczeń. Następuje to z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu.

Skutki natychmiastowe dla firmy:

Wznowienie zawieszonych postępowań egzekucyjnych – komornik wraca do działania tam, gdzie go zatrzymało otwarcie postępowania.
Ustanie ochrony umów – kontrahenci mogą wypowiadać umowy najmu, dzierżawy, kredytu i inne umowy o podstawowym znaczeniu dla przedsiębiorstwa.
Wygaśnięcie funkcji nadzorcy lub zarządcy – firma wraca pod pełny zarząd właściciela, ale traci też dotychczasową ochronę instytucjonalną.
Historia postępowania pozostaje widoczna w KRZ – wpis w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (krz.ms.gov.pl) jest jawny i dostępny dla wierzycieli oraz kontrahentów.

Skutki dla wierzycieli:

Mogą swobodnie kierować sprawy do komornika lub sądu – bez żadnych ograniczeń wynikających z postępowania restrukturyzacyjnego.
Znów są naliczane odsetki i koszty postępowań egzekucyjnych, które były zawieszone.

Skutki dla właściciela firmy

Powrót do punktu wyjścia lub często do gorszej sytuacji, bo upłynął czas i poniesiono koszty postępowania.
Obowiązek złożenia wniosku o upadłość w ciągu 30 dni – termin ten liczony jest od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, czyli firma stała się niewypłacalna (art. 21 ustawy Prawo upadłościowe). Niedopełnienie tego obowiązku grozi osobistą odpowiedzialnością członków zarządu.

Co możesz zrobić po umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego? 4 ścieżki

Po umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego czas na realizację planu B. Masz kilka ścieżek działania – wybór zależy od kondycji finansowej firmy, struktury zadłużenia i czasu, który pozostał do działania.

Kluczowe jest, żeby nie zwlekać: każdy tydzień bez decyzji to kolejne odsetki, nowe tytuły egzekucyjne i malejące pole manewru.

Ścieżka 1 – Otwarcie innego rodzaju postępowania restrukturyzacyjnego

Umorzenie jednego postępowania nie zamyka drogi do innego. Jeśli umorzono np. przyspieszone postępowanie układowe (PPU), możliwe jest złożenie wniosku o postępowanie sanacyjne, które daje dłużnikowi znacznie więcej narzędzi naprawczych, w tym możliwość redukcji zatrudnienia i odstąpienia od niekorzystnych umów.

Warunek: należy uprawdopodobnić zdolność do bieżącego regulowania kosztów postępowania i zobowiązań. Niezbędna jest też rzetelna diagnoza – dlaczego poprzednie postępowanie się nie powiodło i co tym razem zostanie zrobione inaczej.

Ścieżka 2 – Złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości

Jeśli firma nie rokuje, by mogła w przyszłości kontynuować działalność, upadłość może być lepszym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy niż dalsze pogłębianie zadłużenia i narażanie zarządu na odpowiedzialność osobistą.

Upadłość likwidacyjna kończy byt prawny spółki, ale daje też wierzycielom i właścicielom pewność co do zamknięcia sprawy.

Dla byłych przedsiębiorców (JDG, zamknięta działalność): po wykreśleniu z CEIDG dostępna jest upadłość konsumencka byłego przedsiębiorcy (upadłość konsumencka premium), która może prowadzić do całkowitego umorzenia długów, w tym wobec ZUS i skarbówki.

Ścieżka 3 – Nieformalne negocjacje z wierzycielami

Gdy wierzycieli jest niewielu i jesteś z nimi w dobrej relacji, warto spróbować porozumienia bez angażowania sądu. To szybsza i tańsza opcja – ale uwaga: brak formalnej ochrony oznacza, że w trakcie negocjacji komornik może nadal działać.

To ścieżka uzupełniająca, nie alternatywa dla postępowania formalnego. Sprawdza się głównie jako wstęp do kolejnego wniosku restrukturyzacyjnego lub jako droga równoległa do negocjacji z kluczowym wierzycielem.

Ścieżka 4 – Diagnoza i naprawienie nieudanego postępowania

Część umorzeń wynika nie z kondycji finansowej dłużnika, ale z błędów w prowadzeniu postępowania. Typowe błędy przy restrukturyzacji mogą dotyczyć:

źle skonstruowanych propozycji układowych,
błędów formalnych w dokumentacji,
złej komunikacji z wierzycielami,
nieadekwatnego wyboru rodzaju postępowania do sytuacji firmy.

Jeśli podejrzewasz, że Twoje postępowanie zakończyło się umorzeniem z takich właśnie przyczyn, warto zasięgnąć niezależnej opinii, zanim złożysz kolejny wniosek.

ASK Legal specjalizuje się w naprawianiu postępowań restrukturyzacyjnych, które zakończyły się niepowodzeniem. Jeśli chcesz dowiedzieć się, co poszło nie tak i co zrobić, jeśli spotka Cię nieudana restrukturyzacja, umów bezpłatną analizę swojej sytuacji.

Jak uniknąć umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego? Kluczowe zasady

Ryzyko umorzenia postępowania możesz znacząco ograniczyć, jeśli od początku zadbasz o trzy elementy:

realistyczne propozycje układowe,
płynność w trakcie postępowania,
właściwy dobór rodzaju postępowania do sytuacji firmy.

By było to możliwe, wykonaj kilka ważnych kroków:

Przeprowadź rzetelną analizę zdolności do bieżącego regulowania zobowiązań zanim złożysz wniosek. Sąd sprawdzi, czy masz czym finansować postępowanie.
Wybierz właściwy rodzaj postępowania do skali i struktury zadłużenia. Nieadekwatne postępowanie dla złożonej sytuacji finansowej to jedna z najczęstszych przyczyn umorzenia.
Zadbaj o transparentną komunikację z wierzycielami jeszcze przed głosowaniem nad układem. Zaskoczone i nieufne podmioty głosują przeciwko.
Przygotuj solidny test zaspokojenia, który przekonuje wierzycieli, że restrukturyzacja jest dla nich korzystniejsza niż upadłość – to wymóg z art. 165 Prawa restrukturyzacyjnego.
Monitoruj postęp postępowania z doświadczonym doradcą restrukturyzacyjnym. Błędy formalne i przekroczone terminy to najczęstsze przyczyny umorzeń, których można było uniknąć.

Warto wiedzieć - najważniejsze informacje o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego

Postanowienie o umorzeniu nie jest natychmiastowo prawomocne. Na uprawomocnienie się orzeczenia masz zwykle 2 tygodnie– to czas na złożenie zażalenia (art. 327 ust. 3 p.r.), jeśli uważasz, że sąd podjął błędną decyzję.
Umorzenie można zaskarżyć. Dłużnikowi i wierzycielom przysługuje zażalenie na postanowienie o umorzeniu. Warto niezwłocznie skonsultować się z doradcą restrukturyzacyjnym, czy istnieją podstawy do jego złożenia.
Koszty postępowania obciążają dłużnika. Po umorzeniu sąd orzeka o kosztach – zasadą jest, że ponosi je dłużnik, chyba że postępowanie umorzono z winy wierzyciela.
Wpis w KRZ pozostaje. Nawet po umorzeniu historia postępowania jest widoczna w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (krz.ms.gov.pl) – wierzyciele i kontrahenci mogą ją sprawdzić.
Nieudana restrukturyzacja nie zamyka drogi do układu. Przepisy nie zakazują wszczęcia kolejnego postępowania, ale każdy kolejny wniosek wymaga solidniejszego przygotowania niż poprzedni.
30 dni na wniosek o upadłość – zegar tyka. Jeśli firma pozostaje niewypłacalna, art. 21 Prawa upadłościowego nakłada na zarząd obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w ciągu 30 dni od dnia wystąpienia niewypłacalności, nie od momentu umorzenia restrukturyzacji.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego

Przepisy nie zakazują ponownego złożenia wniosku po prawomocnym umorzeniu - musisz jednak poczekać na uprawomocnienie się postanowienia (co do zasady 2 tygodnie od obwieszczenia, jeżeli nikt nie złożył zażalenia). Możliwe jest także wszczęcie kolejnego postępowania restrukturyzacyjnego, jeśli wcześniejsze zostało zakończone art. 191 ust. 1 p. r.). Każde nowe postępowanie jest oceniane przez sąd niezależnie, jednak historia wcześniejszego umorzenia będzie brana pod uwagę przy ocenie wiarygodności dłużnika.

Nie, umorzenie nie powoduje automatycznego ogłoszenia upadłości. To odrębne postępowania, regulowane różnymi ustawami. Jeśli jednak firma jest nadal niewypłacalna, zarząd ma obowiązek złożenia wniosku o upadłość w terminie 30 dni od zaistnienia stanu niewypłacalności (art. 21 Prawa upadłościowego).

Czas jest kluczowy. Wznowienie egzekucji następuje niezwłocznie po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu – a to zwykle 2 tygodnie od jego obwieszczenia. Masz zatem bardzo ograniczone okno na podjęcie decyzji o kolejnym kroku lub złożenie zażalenia.

Tak, zawieszone postępowania egzekucyjne wznawiają się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu. Wierzyciele mogą również wszczynać nowe egzekucje. Warto działać, zanim postanowienie nabierze mocy – ten czas to Twoje okno do złożenia zażalenia lub przygotowania kolejnego kroku.

Tak. Dłużnikowi i wierzycielom przysługuje zażalenie na postanowienie o umorzeniu. Masz na to zwykle 2 tygodnie. Niezwłoczna konsultacja z doradcą restrukturyzacyjnym pozwoli ocenić, czy w Twoim przypadku są podstawy do skutecznego zaskarżenia.

Copywriter & Content Specialist

Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.

Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.

Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.

Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.

Marta Michałek-Machniewska

Autorka artykułu

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zachęcamy do kontaktu z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym - asklegal.pl/kontakt.

Źródła:

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.);

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 1220 t.j.).