Układ konsumencki
Układ konsumencki. Wyjście z długów bez utraty mieszkania i dorobku życia
Raty, których już nie dajesz rady płacić. Wierzyciele, którzy dzwonią coraz częściej. Poczucie, że sytuacja zaczyna wymykać się spod kontroli i że nie ma dobrego wyjścia. Jest. Jeżeli masz stałe dochody i majątek, który chcesz chronić, układ konsumencki może pozwolić ci uporządkować długi na warunkach dopasowanych do twoich realnych możliwości, bez utraty mieszkania i bez ogłaszania bankructwa.
Wypełnij Formularz
Układ konsumencki – jak potocznie nazywa się postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej (art. 491²⁵ i nast. ustawy Prawo upadłościowe) – to procedura sądowa dostępna od 24 marca 2020 roku. Jej cel jest jeden: uporządkowanie długów na warunkach realnych do wykonania, przy jednoczesnej ochronie majątku dłużnika. Jeżeli masz stałe dochody, jesteś niewypłacalny i zależy ci na tym, żeby nie stracić tego, co masz, układ konsumencki może być rozwiązaniem, które warto ocenić.
Opisz swoją sytuację – sprawdzimy, czy spełniasz warunki do układu konsumenckiego
Układ konsumencki. Co to jest i jak działa?
Ugoda z wierzycielami pod nadzorem sądu
Układ konsumencki to formalne porozumienie między Tobą a twoimi wierzycielami, zawierane przed sądem. Ustalasz z nimi nowe warunki spłaty, dopasowane do tego, ile realnie możesz oddawać co miesiąc.
Twój majątek zostaje
W przeciwieństwie do upadłości konsumenckiej, w układzie konsumenckim nie ma syndyka sprzedającego Twoje mieszkanie czy oszczędności. Majątek pozostaje Twój przez cały czas trwania postępowania i po jego zakończeniu.
Egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem zatrzymują się od razu
Z chwilą otwarcia postępowania egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa (art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego w zw. z art. 491³⁸ Prawa upadłościowego). Niedopuszczalne jest także wszczynanie nowych postępowań egzekucyjnych co do tych wierzytelności. Komornicy wstrzymują działania. Zyskujesz czas i przestrzeń do działania.
Spłacasz co do zasady przez maksymalnie 5 lat
Układ zawierany jest co do zasady na okres nieprzekraczający 5 lat. Wyjątek stanowią wierzytelności zabezpieczone rzeczowo (np. kredyt hipoteczny) – dla nich układ może być zawarty na okres dłuższy niż 5 lat, przy czym ustawa nie określa górnego limitu tego okresu (art. 491³³ ust. 2 Prawa upadłościowego). Długość układu powyżej 5 lat zależy od treści propozycji układowych oraz zgody wierzycieli i zatwierdzenia przez sąd.
Potrzebujesz zgody wierzycieli
Układ wchodzi w życie, jeśli zagłosuje za nim wymagana większość wierzycieli. To oznacza, że propozycje spłaty muszą być dla nich wystarczająco atrakcyjne – i tu liczy się dobre przygotowanie.
Dla kogo to rozwiązanie?
Dla osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, które są niewypłacalne, ale mają stałe dochody pozwalające na wykonanie układu. Jeżeli zarabiasz, ale nie dajesz rady obsługiwać wszystkich długów jednocześnie, to może być Twoja ścieżka.
Kiedy człowiek całe życie płacił w terminie, a i tak skończył z komornikiem
Większość osób, które trafiają do nas z pytaniem o układ konsumencki, nie są lekkomyślnymi dłużnikami. Są to często ludzie, którzy przez dekady sumiennie spłacali zobowiązania, budowali majątek, pomagali rodzinie i w pewnym momencie, przez chorobę, poręczenie za kogoś bliskiego, rozwód albo utratę dochodu, znaleźli się w miejscu, w którym miesięczne raty przestały mieścić się w budżecie. Mają mieszkanie albo dom. Mają emeryturę lub regularną pensję. Ale mają też kilku wierzycieli, narastające odsetki i telefony od windykatorów, które odbierają poczucie bezpieczeństwa.
Właśnie dla takich osób układ konsumencki ma największy sens. Nie po to, żeby uciec od długów, ale żeby uporządkować je na warunkach, które uwzględniają realne możliwości finansowe, i bez konieczności rezygnowania z dorobku całego życia. To różnica między „oddaję wszystko i zaczynam od zera” a „spłacam tyle, ile realistycznie mogę, i zachowuję to, co mam„.
Chcesz wiedzieć, czy twoja sytuacja kwalifikuje się do układu konsumenckiego? Zapytaj nas.
Kim jest ASK Legal i dlaczego warto nam zaufać?
Zdaniem naszej ekspertki
Układ konsumencki to procedura, o której większość klientów dowiaduje się za późno — albo wcale. A często jest to lepsze wyjście niż upadłość, szczególnie gdy masz majątek, stałe dochody i realną wolę spłaty.
Kluczem jest propozycja, która działa na obie strony: dłużnik musi być w stanie ją zrealizować, wierzyciele muszą chcieć na nią głosować. To nie jest dokument do wypełnienia — to strategia, którą buduję po pełnej analizie sytuacji finansowej klienta.
Właśnie dlatego rozmowę zaczynamy od liczb, nie od formularzy.
Paulina Pchła, radca prawny, doradca restrukturyzacyjny, świadcząca obsługę prawną dla ASK Legal
Jak przebiega postępowanie o zawarcie układu konsumenckiego?
Złożenie wniosku do sądu upadłościowego
Wniosek składa wyłącznie dłużnik; wierzyciel nie ma prawa zainicjować takiego postępowania. Istnieje jednak druga ścieżka wejścia postępowania: sąd może skierować dłużnika do układu konsumenckiego z urzędu, gdy dłużnik złożył wniosek o upadłość konsumencką (art. 491²⁵ § 2 Prawa upadłościowego). Do wniosku dołącza się wykaz majątku z wyceną, spis wierzycieli z wysokością wierzytelności oraz wstępne propozycje układowe. Sąd otwiera postępowanie, jeżeli dłużnik jest niewypłacalny i uprawdopodobnił, że jego sytuacja zarobkowa pozwala na wykonanie układu. Warunkiem otwarcia postępowania jest także uiszczenie zaliczki na koszty w wysokości równej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw za III kwartał roku poprzedniego (art. 491²⁶ Prawa upadłościowego), orientacyjnie około 8 000-9 000 zł.
Otwarcie postępowania i zawieszenie egzekucji
Z chwilą otwarcia postępowania z mocy prawa zawieszane są wszystkie toczące się egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem (art. 259 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego w zw. z art. 491³⁸ Prawa upadłościowego). Komornicy wstrzymują działania w tym zakresie. Dłużnik odzyskuje oddech i przestrzeń do działania.
Praca nadzorcy sądowego nad propozycjami układowymi
Sąd ustanawia nadzorcę sądowego – osobę z licencją doradcy restrukturyzacyjnego. Nadzorca sporządza spis wierzytelności, pomaga dłużnikowi dopracować propozycje układowe i zwołuje zgromadzenie wierzycieli. Propozycje mogą obejmować redukcję długu, rozłożenie na raty, odroczenie spłaty lub ich kombinację.
Głosowanie wierzycieli
Na zgromadzeniu wierzyciele głosują nad propozycjami układowymi. Do przyjęcia układu potrzebna jest podwójna większość: ponad połowa głosujących wierzycieli oraz wierzyciele posiadający łącznie co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom muszą opowiedzieć się „za” (art. 119 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego w zw. z art. 491³⁸ Prawa upadłościowego). Jeżeli układ nie uzyska wymaganej większości, sąd rozpatruje wniosek o ogłoszenie upadłości.
Zatwierdzenie układu przez sąd
Po przyjęciu przez wierzycieli układ trafia do sądu, który go zatwierdza. Układ konsumencki co do zasady nie może być zawarty na okres dłuższy niż 5 lat (art. 491³³ ust. 1 Prawa upadłościowego). Wyjątek stanowią wierzytelności zabezpieczone rzeczowo; dla nich układ może być zawarty na okres przekraczający 5 lat, przy czym ustawa nie określa górnego limitu tego okresu (art. 491³³ ust. 2 Prawa upadłościowego). Długość układu zależy od treści propozycji układowych zaakceptowanych przez wierzycieli.
Wykonanie układu
Po zatwierdzeniu dłużnik realizuje ustalony plan, zachowując majątek i kontrolę nad swoim życiem finansowym.
Całe życie budowała, żeby w końcu stracić. Poznaj historię pani Krystyny
Pani Krystyna (imię i szczegóły zmienione) przez 30 lat pracowała w budżetówce. Przez te lata spłaciła kredyt hipoteczny oraz pomogła córce usamodzielnić się finansowo, podpisując poręczenie pod jej pożyczką. Niestety, córka miała wypadek, straciła pracę i przestała spłacać zobowiązanie. Odpowiedzialność przeszła na panią Krystynę, która jednocześnie miała własne kredyty gotówkowe zaciągnięte na remont. Łączne zadłużenie przekroczyło 180 tysięcy złotych. Emerytura wystarczała na życie, ale nie na obsługę 4 wierzycieli jednocześnie.
Pierwsza myśl: upadłość konsumencka. Ale to oznaczało utratę mieszkania; jedynego, co pani Krystyna miała po spłaconym kredycie. Do ASK Legal trafiła z pytaniem, czy jest jakaś inna droga.
Przeanalizowaliśmy jej sytuację: regularna emerytura, brak zaległości podatkowych, majątek w postaci własnościowego mieszkania, kilku wierzycieli gotowych na rozmowę. Warunki do złożenia wniosku o układ konsumencki były spełnione. Przygotowaliśmy propozycje układowe zakładające częściową redukcję odsetek i rozłożenie kapitału na 48 miesięcy. Wierzyciele przyjęli układ. Mieszkanie zostało ocalone, a pani Krystyna spłaca comiesięczną ratę dopasowaną do jej emerytury i wie dokładnie, kiedy to się skończy.
Każda sprawa jest indywidualna. Przedstawiony przykład ilustruje możliwości postępowania, ale nie stanowi gwarancji uzyskania analogicznego rezultatu.
Układ konsumencki czy upadłość konsumencka? Kluczowa różnica, o której mało kto mówi
Majątek
W upadłości konsumenckiej syndyk przejmuje majątek dłużnika i go likwiduje – nieruchomości, oszczędności, wartościowe ruchomości stają się masą upadłości. W układzie konsumenckim majątek zostaje. Dłużnik zachowuje kontrolę nad tym, co posiada, przez cały czas trwania postępowania i po jego zakończeniu.
Dochód
Upadłość konsumencka jest rozwiązaniem dla osób, które nie mają realnej zdolności do spłaty długów. Układ konsumencki wymaga, żeby dłużnik zarabiał – tyle, żeby móc wykonywać uzgodniony plan spłaty. Jeżeli masz stałe dochody, ale ich wysokość nie pozwala na obsługę całości zobowiązań, układ może być rozwiązaniem dla ciebie.
Długi, które można objąć
Układ konsumencki ma istotną przewagę nad upadłością w jednym obszarze: może objąć długi, które w postępowaniu upadłościowym nie podlegają umorzeniu, w tym orzeczone przez sąd grzywny czy nawiązki. Objęcie tych wierzytelności układem jest jednak możliwe wyłącznie wtedy, gdy wierzyciele uprawnieni do dysponowania daną wierzytelnością wyrażą na to zgodę w głosowaniu nad układem; nie następuje to automatycznie.
Stygmatyzacja
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej pojawia się w rejestrach i ma określone konsekwencje wizerunkowe. Układ konsumencki jest postrzegany inaczej: to ugoda, nie bankructwo. Dla wielu osób, szczególnie tych, dla których reputacja i opinia otoczenia mają znaczenie, to różnica, która przesądza o wyborze tej ścieżki.
Układ konsumencki a kredyt hipoteczny. Przypadek, w którym to rozwiązanie ma szczególne znaczenie
Jednym z najczęstszych scenariuszy, w których układ konsumencki jest rozwiązaniem zdecydowanie lepszym niż upadłość, jest sytuacja osoby ze znacznym zadłużeniem wobec banku zabezpieczonym hipoteką na nieruchomości. W upadłości konsumenckiej nieruchomość wchodzi do masy upadłości i jest sprzedawana przez syndyka. Dłużnik traci mieszkanie lub dom, a ze środków ze sprzedaży zaspokajani są wierzyciele. W układzie konsumenckim możliwe jest zawarcie z bankiem porozumienia, które restrukturyzuje warunki spłaty kredytu hipotecznego przy jednoczesnym zachowaniu nieruchomości przez dłużnika. Dla wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie układ może być zawarty na okres dłuższy niż 5 lat, przy czym ustawa Prawo upadłościowe nie określa górnego limitu tego okresu (art. 491³³ ust. 2). Długość spłaty zależy od propozycji układowych zaakceptowanych przez wierzycieli i zatwierdzonych przez sąd. Jest to mechanizm realizowany na drodze sądowej, z ochroną przed egzekucją i przy udziale nadzorcy sądowego, który pilnuje całości procesu. Dla wielu rodzin to jedyna szansa na zachowanie domu bez konieczności ogłaszania formalnego bankructwa.
Masz kredyt hipoteczny i problemy ze spłatą innych zobowiązań? Sprawdź, czy układ konsumencki jest dla ciebie
ASK Legal. Poznaj nasze wartości.
Odpowiedzialność
Nie rekomendujemy układu konsumenckiego, jeśli sytuacja dłużnika wskazuje, że lepszym rozwiązaniem jest upadłość. Mówimy wprost, co jest dla klienta realne, i bierzemy odpowiedzialność za tę rekomendację.
Rzetelność
Propozycje układowe muszą być oparte na realnych liczbach, nie na optymizmie. Przygotowujemy je na podstawie pełnej analizy finansowej: dochodów, majątku, struktury zadłużenia i historii relacji z wierzycielami.
Transparentność
Wiesz, co dzieje się na każdym etapie postępowania, co robią wierzyciele i kiedy odbędzie się głosowanie. Żadnych niespodzianek, żadnego czekania bez informacji.
Partnerstwo
Sprawa układu konsumenckiego to często jeden z najtrudniejszych momentów w życiu. Słuchamy, tłumaczymy i działamy razem, bez zbędnego formalizmu i bez oceniania.
ASK Legal jako nadzorca sądowy i pełnomocnik dłużnika. Co to dla Ciebie oznacza w praktyce?
W postępowaniu o zawarcie układu konsumenckiego kluczową rolę odgrywa nadzorca sądowy - osoba z licencją doradcy restrukturyzacyjnego, powoływana przez sąd. ASK Legal prowadzi sprawy układów konsumenckich zarówno jako pełnomocnik dłużnika, jak i jako nadzorca sądowy. To połączenie perspektyw, które w praktyce oznacza jedno: rozumiemy ten proces od strony każdego uczestnika: dłużnika, wierzyciela i sądu. Wiemy, jakie propozycje układowe mają szansę przejść, a jakie zostaną odrzucone. Wiemy, jak wierzyciele kalkulują opłacalność głosowania "za" i jak komunikować się z nimi w trakcie postępowania, żeby nie stracić ich zaufania przed głosowaniem.
Zdaniem naszego eksperta
Układ konsumencki to jedyne postępowanie, w którym dłużnik sam proponuje warunki spłaty. Ale żeby wierzyciele na nie przystali, te warunki muszą być uczciwe, oparte na realnych liczbach, nie na życzeniowym myśleniu. Kiedy piszemy propozycje układowe, zawsze myślimy o tym, jak je oceni wierzyciel.
Tomasz Kondracki, Kierownik działu upadłości i restrukturyzacji
Układ konsumencki. Zanim zdecydujesz, sprawdź, czy to Twoja ścieżka
Wróćmy do początku: układ konsumencki nie jest dla każdego zadłużonego. Jest dla tych, którzy mają stałe dochody, posiadają majątek, który chcą chronić, i są gotowi przez kilka lat realizować ustalony plan spłaty. Jeżeli te trzy elementy opisują Twoją sytuację, to masz powód, żeby przyjrzeć się tej opcji uważniej, zanim zdecydujesz się na upadłość lub zanim wierzyciele zmuszą cię do działania w trybie nagłym. W ASK Legal przeprowadzimy cię przez pełną analizę: czy spełniasz warunki, który wariant jest dla ciebie korzystniejszy, jak skonstruować propozycje układowe i jak przebiega całe postępowanie. Działamy zarówno jako pełnomocnik, jak i jako nadzorca sądowy, co oznacza, że znamy ten proces od środka i z każdej strony.
Sprawdź, czy układ konsumencki jest rozwiązaniem w twojej sytuacji
Stan prawny na kwiecień 2026 r. Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy.