ASK Legal
Odmowa ogłoszenia upadłości konsumenckiej – 5 najczęstszych przyczyn i jak ich uniknąć?
Składasz wniosek o upadłość konsumencką, ale boisz się, że sąd go oddali? To zrozumiały lęk. Procedura upadłościowa wydaje się skomplikowana, a perspektywa odmowy ogłoszenia upadłości konsumenckiej – paraliżująca. Dobra wiadomość: po nowelizacji przepisów w marcu 2020 roku sądy oddalają wnioski znacznie rzadziej niż kiedyś.
Nie ma już znaczenia to, czy przyczynisz się do swojej niewypłacalności, czy wynika ona z rażącego niedbalstwa. W takich sytuacjach upadłość konsumencka nadal może zostać ogłoszona, choć wpływają one na możliwość wydłużenia planu spłaty wierzycieli.
Mimo to odmowy wciąż się zdarzają. Poznaj 5 najczęstszych przyczyn oddalenia wniosku o upadłość konsumencką – i konkretne sposoby, jak ich uniknąć.
Co zmieniło się po nowelizacji 2020 roku?
Nowelizacja Prawa upadłościowego, która weszła w życie 24 marca 2020 roku, była przełomowa dla dłużników. Wcześniej sąd mógł oddalić wniosek, jeśli uznał, że:
To dawało sądom dużą swobodę interpretacji – i wielu dłużników trafiało na mur.
Dziś jest inaczej. Okoliczności powstania zadłużenia (w tym zawinione działania) nie są już przesłanką do oddalenia wniosku.
Wpływają natomiast na długość planu spłaty:
Samo ustalenie planu następuje po zlikwidowaniu (sprzedaży) Twojego majątku przez syndyka.
Jeśli nie posiadałeś żadnych nieruchomości ani cennych ruchomości, proces ten przechodzi bezpośrednio do etapu ustalania spłat z Twoich bieżących dochodów.
Oznacza, że jeśli Twój wniosek jest poprawnie przygotowany i spełniasz podstawowe kryteria – sąd powinien ogłosić upadłość. „Powinien” to jednak nie to samo co „musi”. Przyjrzyjmy się sytuacjom, w których wciąż może dojść do odmowy.
Przyczyna 1: Brak stanu niewypłacalności
To jedyna przesłanka, bez której upadłość konsumencka w ogóle nie może się odbyć. Brzmi banalnie, ale w praktyce bywa problematyczna.
Czym jest niewypłacalność?
Zgodnie z art. 11 Prawa upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa wprowadza domniemanie: jeśli opóźnienie w spłacie przekracza 3 miesiące – jesteś niewypłacalny.
Uwaga! Samo posiadanie długów to za mało.
Sąd bada, czy rzeczywiście nie jesteś w stanie ich regulować. Jeśli zarabiasz 15 000 zł miesięcznie, a Twój dług to 20 000 zł – sąd może uznać, że nie ma podstaw do ogłoszenia upadłości.
Jak uniknąć tej przyczyny odmowy?
Jeśli Twoje dochody są niskie lub zerowe - to paradoksalnie działa na Twoją korzyść w kontekście wykazania niewypłacalności.
Gorzej, gdy zarabiasz dobrze, ale wydajesz jeszcze więcej. Wtedy musisz szczegółowo uzasadnić, dlaczego spłata długów jest niemożliwa.
Ważne: niewypłacalność dotyczy wyłącznie zobowiązań pieniężnych.
Jeśli nie wykonujesz zobowiązań niepieniężnych (np. nie dostarczasz towaru) - to nie jest podstawa do ogłoszenia upadłości konsumenckiej.
Przyczyna 2: Braki formalne i niekompletny wniosek
To najczęstsza przyczyna problemów na etapie składania wniosku. Nie prowadzi od razu do oddalenia, ale do zwrotu wniosku - co opóźnia całą procedurę i generuje frustrację.
Najczęstsze błędy formalne
Wniosek o upadłość konsumencką składa się przez system Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). System jest wymagający, a formularze - rozbudowane. Najczęstsze błędy to:
Jak uniknąć tej przyczyny odmowy?
Pamiętaj też o aspekcie technicznym: system KRZ wymaga podpisu zaufanego (profilu zaufanego) lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Bez tego nie złożysz wniosku. Profil zaufany możesz wyrobić bezpłatnie przez bankowość elektroniczną lub w urzędzie.
Przyczyna 3: Nieprawdziwe lub zatajone informacje
Ta przyczyna jest poważna - i może skutkować nie tyle oddaleniem wniosku, ale umorzeniem całego postępowania już po ogłoszeniu upadłości. Bez oddłużenia.
Co mówi prawo?
Zgodnie z art. Art. 49110ust. 2a Prawa upadłościowego, sąd umarza postępowanie upadłościowe, jeżeli dane podane przez dłużnika są niezgodne z prawdą lub niezupełne. Jest jednak furtka: jeśli niezgodność lub niezupełność „nie są istotne” lub za ogłoszeniem upadłości przemawiają względy słuszności lub humanitarne - sąd może wniosek uwzględnić.
Problem w tym, że ocena „istotności” należy do sądu. Lepiej nie ryzykować.
Najczęstsze zatajenia
Jak uniknąć tej przyczyny odmowy?
Bądź całkowicie transparentny. Syndyk w upadłości konsumenckiej i tak sprawdzi Twoje konta, historię transakcji, rejestry. Jeśli coś zataisz - wyjdzie na jaw. A konsekwencje będą gorsze niż uczciwe przedstawienie nawet niekorzystnych faktów.
Pamiętaj: celem postępowania jest oddłużenie, ale też maksymalne zaspokojenie wierzycieli. Sąd nie oczekuje, że jesteś święty. Oczekuje, że jesteś uczciwy.
Co więcej, jeśli zatajenie wyjdzie na jaw już po ogłoszeniu upadłości - syndyk może wnioskować o umorzenie postępowania. Skutek? Wracasz do punktu wyjścia: długi pozostają, a Ty tracisz szansę na oddłużenie. Niektóre sądy w takich sytuacjach wydają też zakaz ponownego składania wniosku przez określony czas.
Przyczyna 4: Wcześniejsze postępowanie upadłościowe w ciągu 10 lat
Jeśli w ciągu ostatnich 10 lat prowadzono wobec Ciebie postępowanie upadłościowe - sąd może oddalić nowy wniosek. Ale nie zawsze.
Kiedy wcześniejsza upadłość blokuje nowy wniosek?
Sąd oddali wniosek, jeżeli w okresie 10 lat przed złożeniem:
Kiedy mimo to można ogłosić upadłość?
Nawet jeśli któraś z powyższych okoliczności wystąpiła, sąd może ogłosić upadłość, gdy przemawiają za tym „względy słuszności lub względy humanitarne”. To klauzule generalne - sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie.
Względy humanitarne to np.:
Względy słuszności to np. sytuacja, gdy poprzednie postępowanie umorzone zostało z przyczyn niezależnych od dłużnika.
Jak uniknąć tej przyczyny odmowy?
Jeśli miałeś wcześniejsze postępowanie upadłościowe - nie ukrywaj tego. Opisz szczegółowo, co się wydarzyło i dlaczego.
Jeśli Twoja sytuacja życiowa uległa istotnej zmianie - podkreśl to. Sąd może uznać, że mimo formalnej przeszkody, oddłużenie jest uzasadnione.
Przyczyna 5: Niezłożenie wniosku o upadłość firmy w terminie (byli przedsiębiorcy)
Ta przyczyna dotyczy konkretnej grupy: osób, które prowadziły działalność gospodarczą, zamknęły ją, a teraz chcą ogłosić upadłość konsumencką.
Na czym polega problem?
Przedsiębiorcy mają ustawowy obowiązek złożenia wniosku o upadłość w ciągu 30 dni od powstania niewypłacalności (art. 21 Prawa upadłościowego). Jeśli tego nie zrobili - może to być przesłanką do oddalenia późniejszego wniosku o upadłość konsumencką.
Sąd rozumuje tak: skoro jako przedsiębiorca nie dopełniłeś obowiązku, to teraz nie możesz korzystać z „przywileju” upadłości konsumenckiej.
Czy to oznacza, że byli przedsiębiorcy nie mogą ogłosić upadłości?
Absolutnie nie. Po pierwsze, ta przesłanka również podlega wyjątkom - względom słuszności i humanitarnym.
Po drugie, sądy coraz częściej uznają, że drobni przedsiębiorcy (jednoosobowe działalności) nie zawsze mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku.
Jak uniknąć tej przyczyny odmowy?
Kluczowe jest dobre uzasadnienie wniosku. Wyjaśnij, dlaczego nie złożyłeś wniosku o upadłość jako przedsiębiorca:
Sąd traktuje byłych przedsiębiorców jako osoby „bardziej świadome” - dlatego Twój wniosek musi być szczególnie starannie przygotowany. Profesjonalna pomoc prawna jest tu niemal niezbędna.
Warto wiedzieć: obowiązek złożenia wniosku o upadłość przedsiębiorcy dotyczy sytuacji, gdy firma stała się niewypłacalna. Jeśli zamknąłeś działalność, zanim powstała niewypłacalność - ten zarzut Cię nie dotyczy. Kluczowa jest chronologia zdarzeń i jej udokumentowanie.
Co zrobić, gdy wniosek o upadłość konsumencką został oddalony?
Otrzymałeś postanowienie o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej? To nie koniec drogi.
Warto wiedzieć - odmowa ogłoszenia upadłości konsumenckiej
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o odmowę ogłoszenia upadłości konsumenckiej
Potrzebujesz pomocy z wnioskiem o upadłość?
Przygotowanie wniosku, który nie zostanie oddalony ani zwrócony, wymaga znajomości przepisów i praktyki sądowej. W ASK Legal skorzystać możesz z bezpłatnej analizy swojej sytuacji.
Copywriter & Content Specialist
Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.
Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.
Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.
Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.
Marta Michałek-Machniewska
Autorka artykułu
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. 2003 nr 60 poz. 535 z późn. zm.).