ASK Legal

Ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji 2026

Ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji to zespół mechanizmów prawnych, które z dniem otwarcia postępowania zatrzymują egzekucje komornicze, blokują wypowiadanie kluczowych umów i dają firmie czas na zawarcie układu.

Podstawą jest ustawa z 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 z późn. zm.). Pokażemy Ci, jaką ochronę przy restrukturyzacji zapewniają Ci obowiązujące przepisy i czego ochrona nie obejmuje.

Na czym polega ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji?

Ochrona przed wierzycielami w ramach procedury restrukturyzacji to szczególny reżim prawny, który z dniem otwarcia postępowania zawiesza możliwość dochodzenia roszczeń przez wierzycieli objętych z mocy prawa układem.

Podstawę stanowią art. 256–260, 278, 312 i 226a Prawa restrukturyzacyjnego (p.r.). Cel jest jeden: dać dłużnikowi realny czas na przygotowanie planu naprawczego i uzgodnienie układu, zamiast patrzeć, jak firma jest „rozbierana” przez egzekucję.

Kluczowa zasada: im wcześniej wchodzisz w postępowanie, tym szerszy parasol ochronny dostajesz. Czekanie do momentu, gdy komornik zajął już konto i kilku kontrahentów wypowiedziało umowy, zawęża manewr, choć nie eliminuje go całkowicie.

Ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji 2026_ASK_LEGAL

Zawieszenie egzekucji – co się dzieje z komornikiem?

Kiedy otwierana jest restrukturyzacja firmy, postępowania egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętych z mocy prawa układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Oznacza to, że komornik co do zasady nie może prowadzić dalszych czynności. Dzieje się to bez dodatkowego wniosku, bez rozprawy, automatycznie.

Art. 259 Prawa restrukturyzacyjnego – najważniejszy przepis

Art. 259 ust. 1 p.r. dotyczy przyspieszonego postępowania układowego i jest następnie odpowiednio stosowany w PU – postępowaniu układowym (art. 278 p.r.) oraz PS – postępowaniu sanacyjnym (art. 312 p.r.). Regulacja działa na trzech poziomach:

Zawieszenie toczących się egzekucji – z mocy prawa, od dnia otwarcia postępowania. Sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego może wydać postanowienie stwierdzające zawieszenie i doręcza się je organowi egzekucyjnemu.
Zakaz wszczynania nowych egzekucji – po otwarciu postępowania wszczęcie egzekucji dotyczącej wierzytelności objętej z mocy prawa układem jest niedopuszczalne.
Uchylenie zajęć – sędzia-komisarz na wniosek dłużnika lub nadzorcy sądowego może uchylić wcześniejsze zajęcia (np. rachunku bankowego), jeśli jest to konieczne do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa.

Dodatkowo: bieg przedawnienia roszczeń objętych ochroną zostaje zawieszony na czas trwania postępowania (art. 259 ust. 4 p.r.).

Co z pieniędzmi, które komornik już pobrał? Jaką przedsiębiorca ma ochronę w restrukturyzacji?

Jeśli środki zostały zajęte, ale jeszcze nie wypłacone wierzycielowi, wracają do masy układowej lub sanacyjnej – art. 278 ust. 2 i art. 312 ust. 3. p.r. To konkret, który w praktyce pozwala firmom odzyskać płynność z dnia na dzień.

Uwaga: pieniądze, które komornik zdążył już przelać wierzycielowi przed dniem otwarcia postępowania, co do zasady nie wracają.

Czy ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji dotyczy wierzytelności zabezpieczonych (hipoteka, zastaw)?

W postępowaniach PPU i PU ochrona wierzycieli rzeczowych jest ograniczona. Na podstawie art. 260 p.r. wierzyciel z hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską może prowadzić egzekucję z przedmiotu zabezpieczenia i w zakresie nieobjętym układem.

Sędzia-komisarz może to wstrzymać maksymalnie na 3 miesiące, jeśli egzekucja dotyczy składnika niezbędnego do prowadzenia przedsiębiorstwa.

W postępowaniu sanacyjnym ochrona idzie dalej – art. 312 p.r. blokuje również egzekucję z mienia wchodzącego w skład masy sanacyjnej, także dla wierzycieli rzeczowych. Z tego powodu PS bywa wybierane przez firmy, którym grozi utrata zabezpieczonych nieruchomości lub parku maszynowego.

Ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji 2026_infografika

Ochrona umów kluczowych – czego wierzyciel nie może wypowiedzieć?

Od dnia otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego wierzyciel nie może jednostronnie wypowiedzieć umów o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika – art. 256 ust. 2 p.r. To mechanizm, który często decyduje o tym, czy firma w ogóle dotrwa do układu.

Jakie umowy są pod ochroną w restrukturyzacji?

Ustawa wymienia wprost:

umowy najmu i dzierżawy nieruchomości lub lokalu, w którym prowadzona jest działalność,
umowy kredytu – w zakresie środków postawionych do dyspozycji przed dniem otwarcia postępowania,
leasing,
ubezpieczenia majątkowe,
umowy rachunku bankowego,
poręczenia,
licencje udzielone dłużnikowi,
gwarancje i akredytywy wystawione przed dniem otwarcia postępowania,
inne umowy o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa – ich spis sporządza nadzorca sądowy w terminie 3 tygodni od otwarcia postępowania.

Ochrona nie jest jednak bezwarunkowa. Jeśli po dniu otwarcia postępowania nie wykonujesz zobowiązań nieobjętych układem (czyli bieżących, powstałych po otwarciu), wierzyciel może umowę wypowiedzieć mimo ochrony (art. 256 ust. 3).

Klauzule „ipso facto” są nieważne

Wiele umów w obrocie zawiera zastrzeżenie, że wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego lub upadłościowego automatycznie rozwiązuje kontrakt. Takie postanowienia są nieważne – art. 225 i 247 p.r. Kontrahent nie wyłączy Cię z umowy tylko dlatego, że złożysz wniosek.

Zakres ochrony w 4 rodzajach postępowań – porównanie

Postępowanie	Moment uzyskania ochrony	Zakres ochrony przed egzekucją
PZU (bez obwieszczenia)	Od zatwierdzenia układu przez sąd	Ochrona działa wyłącznie w wąskim oknie od wydania postanowienia o zatwierdzeniu układu do jego uprawomocnienia (art. 224 ust. 2 p.r.). W praktyce: bez obwieszczenia — przed uzyskaniem zatwierdzenia brak formalnej ochrony.
PZU 2.0 (z obwieszczeniem w KRZ)	Od dnia obwieszczenia o dniu układowym	Niemal jak w sanacji – maks. 4 miesiące
PPU (przyspieszone układowe)	Od dnia otwarcia postępowania	Zawieszenie toczących się + zakaz wszczynania nowych (art. 259 p.r.)
PU (układowe)	Od dnia otwarcia postępowania	Zawieszenie toczących się + zakaz wszczynania nowych (art. 278 p.r.)
PS (sanacyjne)	Od dnia otwarcia postępowania	Pełna – także wobec wierzycieli rzeczowych (art. 312 p.r.)

Wybór postępowania to zawsze kompromis między szybkością uzyskania ochrony, zakresem ochrony i stopniem utraty kontroli nad firmą. W sanacji zarząd przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd – ochrona jest największa, ale cena, jaką ponosisz – też.

PZU 2.0 – ochrona przed wierzycielami bez czekania na sąd

Najszybszym sposobem na uzyskanie ochrony przed wierzycielami, jeśli uruchamiana jest restrukturyzacja w 2026 roku jest obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych w ramach postępowania o zatwierdzenie układu (PZU 2.0). Podstawa: art. 226a p.r.

Jak to działa w praktyce:

Zawierasz umowę z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym (pełni funkcję nadzorcy układu).
Nadzorca sporządza spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych i wstępny plan restrukturyzacyjny.
Nadzorca dokonuje obwieszczenia w KRZ o ustaleniu dnia układowego – od tego momentu działa ochrona niemal jak w postępowaniu sanacyjnym.
Ochrona trwa maksymalnie 4 miesiące – w tym czasie trzeba złożyć do sądu wniosek o zatwierdzenie układu.

Ważne ograniczenie:

obwieszczenie nie jest możliwe, jeśli w ostatnich 10 latach prowadziłeś już PZU z obwieszczeniem albo
umorzono wobec Ciebie postępowanie restrukturyzacyjne (art. 226a ust. 2 p.r.).

To mechanizm antyoszustwowy – zapobiega „odnawianiu” ochrony co chwilę. Jest jednak wyjątek od tej reguły – jeśli umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło za zgodą rady wierzycieli.

Czego ochrona przed wierzycielami w restrukturyzacji NIE obejmuje – ważne wyjątki

Mechanizm restrukturyzacji nie daje pełnej ochrony przed wierzycielami w każdym przypadku. Z mocy prawa nie są objęte układem (a więc nie podlegają ochronie przed egzekucją) m.in.:

wierzytelności alimentacyjne,
renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci,
roszczenia o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw,
należności z tytułu składek ZUS – chyba że ZUS wyrazi zgodę na ich objęcie układem,
zobowiązania powstałe po dniu otwarcia postępowania – te musisz regulować na bieżąco.

Ten ostatni punkt jest szczególnie istotny. Jeśli po otwarciu postępowania (PU lub PS) utracisz zdolność do bieżącego regulowania kosztów postępowania oraz zobowiązań powstałych po jego otwarciu, sąd umarza postępowanie (art. 326 ust. 2 p.r.) – i wraz z nim znika ochrona. Ustawa zakłada, że utrata tej zdolności następuje, gdy opóźnienia w płatnościach przekraczają 30 dni.

Co z wynagrodzeniem zarządu i spółką w trakcie ochrony?

Wynagrodzenie zarządu i działalność spółki w trakcie ochrony przed wierzycielami wynikającej z przepisów o restrukturyzacji zależy od rodzaju postępowania:

PZU, PPU, PU – zarząd co do zasady pozostaje u dłużnika, w PPU i PU ograniczony zgodą nadzorcy sądowego w sprawach przekraczających zwykły zarząd.
PS (sanacja) – zarząd przejmuje zarządca wyznaczony przez sąd. Dłużnikowi sąd może wyjątkowo powierzyć zarząd własny, ale tylko w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu.

To kompromis: im szersza ochrona, tym mniej kontroli w rękach właściciela. W praktyce ASK Legal dobieramy postępowanie tak, żeby zabezpieczyć firmę, nie tracąc niepotrzebnie władzy nad kluczowymi decyzjami.

Kiedy warto rozważyć restrukturyzację w celu ochrony firmy?

Jeśli widzisz choć jeden z poniższych, ostrzegawczych sygnałów, rozmowa z doradcą restrukturyzacyjnym powinna odbyć się dziś, a nie za kwartał:

Komornik zajął Ci konto firmowe lub wisi nad Tobą wniosek egzekucyjny.
Jeden z głównych kontrahentów grozi wypowiedzeniem umowy kluczowej dla Twojej działalności.
ZUS lub US kierują sprawę na drogę egzekucji.
Opóźnienia w płatnościach przekraczają 3 miesiące – ustawa zakłada wówczas stan niewypłacalności.
Rozważasz złożenie wniosku o upadłość – w większości wypadków restrukturyzacja jest wcześniejszym, łagodniejszym narzędziem.

Restrukturyzacja nie jest „cudownym rozwiązaniem". To narzędzie prawne z jasnymi warunkami, terminami i konsekwencjami. Ale w rękach doświadczonego doradcy potrafi zatrzymać egzekucję w kilka dni i dać firmie 3–12 miesięcy na uporządkowanie sytuacji.

Sprawdź, czy restrukturyzacja jest dla Twojej firmy – bezpłatna analiza sytuacji

Analizujemy dokumenty, przedstawiamy realistyczny scenariusz i pokazujemy, które z czterech postępowań daje największą szansę w Twoim przypadku. Bez zobowiązań.

Warto wiedzieć - najważniejsze informacje o ochronie przed wierzycielami w restrukturyzacji

Postępowania egzekucyjne ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania (art. 259, 278, 312 p.r.).
Wierzyciel nie może wypowiedzieć umów kluczowych dla firmy: kredytu, leasingu, najmu, dzierżawy, rachunku bankowego i innych (art. 256 ust. 2 p.r.), przyczyn powstałych przed dniem otwarcia postępowania.
W PZU 2.0 ochronę uzyskujesz już przez obwieszczenie o dniu układowym w KRZ – maksymalnie na 4 miesiące (art. 226a p.r.).
Ochrona nie obejmuje alimentów, rent odszkodowawczych i części należności ZUS.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o ochronę przed wierzycielami w restrukturyzacji

Tylko jeśli w dniu otwarcia postępowania środki nie zostały jeszcze wypłacone wierzycielowi – wtedy wracają do masy układowej lub sanacyjnej (art. 278 ust. 2, art. 312 ust. 3 p.r.). Pieniądze już przekazane wierzycielowi co do zasady nie podlegają zwrotowi.

Nie. Ochrona w restrukturyzacji obejmuje dłużnika, a nie osoby trzecie zobowiązane do spłaty długu. Wierzyciel może dochodzić wierzytelności od poręczyciela niezależnie od toczącego się postępowania. To istotne, jeśli żyrantem jest członek rodziny lub wspólnik.

Co do zasady nie – umowa kredytu w zakresie środków już udostępnionych podlega ochronie (art. 256 ust. 2 p.r.). Bank może jednak wypowiedzieć umowę, jeśli po otwarciu postępowania przestajesz obsługiwać bieżące raty. Klauzule automatycznego wypowiedzenia „z tytułu restrukturyzacji" są nieważne z mocy prawa (art. 247).

Należności ZUS co do zasady nie są objęte układem – chyba że ZUS zgodzi się na ich objęcie. Z urzędem skarbowym można zawrzeć układ na zasadach ogólnych. W praktyce negocjacje z tymi wierzycielami to jedno z trudniejszych zadań w postępowaniu i wymagają doświadczonego doradcy restrukturyzacyjnego.

Ochrona znika. Wierzyciele mogą wznowić egzekucje, a bieg przedawnienia roszczeń, który był zawieszony, zaczyna biec dalej. Jeśli PPU lub PU zostanie umorzone z powodu nieprzyjęcia układu albo na wniosek dłużnika za zgodą rady wierzycieli (art. 325 ust. 1 pkt 2 lub 3 p.r.), dłużnik może złożyć uproszczony wniosek o otwarcie sanacji - wraz z wnioskiem o umorzenie, w terminie tygodnia od zgromadzenia, na którym nie przyjęto układu, albo w terminie na zażalenie (art. 328 ust. 1 p.r.). To szansa na zachowanie ciągłości ochrony - ale nie działa przy każdej podstawie umorzenia.

Copywriter & Content Specialist

Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.

Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.

Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.

Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.

Marta Michałek-Machniewska

Autorka artykułu

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zachęcamy do kontaktu z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym - asklegal.pl/kontakt.

Źródła:

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.)