ASK Legal

Licytacja komornicza rolnika – jak ją zatrzymać?

Licytacja komornicza rolnika może być skutecznie zatrzymana – i to nawet gdy termin jest już wyznaczony. Narzędziem jest restrukturyzacja zadłużenia. Jeśli jesteś w sytuacji, w której komornik już wyznaczył termin licytacji Twoich maszyn rolniczych, sprawdź, co możesz jeszcze zrobić dla ochrony swojego majątku – tu i teraz.

Dlaczego rolnicy trafiają na licytację komorniczą?

Majątek rolnika może być zlicytowany na aukcji komorniczej z uwagi na narastające długi i niewypłacalność.

Rolnicze zadłużenie rzadko pojawia się z dnia na dzień. Zwykle to efekt lat walki z okolicznościami, na które nie miałeś wpływu:

susza,
ASF (Afrykański Pomór Świń),
ptasia grypa,
wahania cen skupu,
skokowy wzrost kosztów paliwa i nawozów.

Do tego kredyty inwestycyjne, leasing maszyn, zobowiązania wobec ARiMR, KRUS, ZUS. Każdy z tych elementów z osobna - do opanowania. Razem - mogą przerosnąć możliwości spłaty.
Mechanizm jest zawsze podobny: rolnik spłaca odsetki, kapitał nie spada, bank wystawia tytuł wykonawczy, komornik zajmuje nieruchomość. Po kilku miesiącach trafia do Ciebie zawiadomienie o terminie licytacji.

Kłopoty finansowe w rolnictwie to często efekt lat ciężkiej pracy w nieprzewidywalnych warunkach, nie osobista porażka.

Jeśli jesteś w takiej sytuacji - nie jesteś odosobniony. Według danych Krajowego Rejestru Długów (KRD), cały sektor rolno-spożywczy w czerwcu 2025 roku miał do oddania wierzycielom 760,6 mln zł. Sami rolnicy z kolei mieli dług wynoszący 232,5 mln zł.

Zaległości płatnicze to codzienność tysięcy rolników. Najważniejsze, że są sposoby na wyjście ze spirali zadłużenia.

Licytacja komornicza rolnika - Jak ją zatrzymać_ASK_Legal

Czym jest licytacja komornicza nieruchomości rolnej?

Licytacja komornicza nieruchomości rolnej to przymusowa sprzedaż gruntów lub budynków gospodarskich przez komornika sądowego w trybie egzekucji z nieruchomości. Procedury te uregulowane są przepisami Kodeksu postępowania cywilnego (art. 921-1013 k.p.c.).
Dochodzi do niej, gdy dłużnik nie spłacił zobowiązania, a wierzyciel uzyskał prawomocny tytuł wykonawczy.

Przebieg procesu wygląda następująco:

Zajęcie nieruchomości - komornik wpisuje wzmiankę w księdze wieczystej.
Opis i oszacowanie - biegły wycenia nieruchomość.
Ogłoszenie licytacji (obwieszczenie o licytacji) - minimum 2 tygodnie przed terminem.
Licytacja I - cena wywołania = 3/4 wartości szacunkowej.
Licytacja II - jeśli I się nie powiodła; cena wywołania = 2/3 wartości.

Warto wiedzieć, że w przypadku gruntów rolnych Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR) ma ustawowe prawo pierwokupu, co może wpłynąć na to, kto przystąpi do licytacji jako kupujący i na finalną cenę.

Warto wiedzieć

Komornik nie może zająć i sprzedać narzędzi oraz maszyn rolniczych niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa, ani inwentarza żywego niezbędnego do utrzymania produkcji - na podstawie art. 829¹ k.p.c.

Ochrona ta ma jednak ograniczony zakres i NIE dotyczy nieruchomości (gruntów, budynków). Wyjątkiem są budynki gospodarcze i grunty rolne niezbędne do hodowli zwierząt w proporcji uzależnionej od wielkości stada podstawowego i niezbędnej nadwyżki inwentarza.

Co zrobić, by nie zostać z przysłowiowymi pustymi rękami?

Jak restrukturyzacja zatrzymuje licytację komorniczą rolnika?

Otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego zawiesza toczące się egzekucje z mocy prawa - komornik musi wstrzymać licytację nawet jeśli termin był już wyznaczony.

Podstawą prawną jest Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428): postepowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania. Komornik jest zobowiązany wstrzymać czynności po otrzymaniu stosownego zawiadomienia.

Dla rolników dostępne są dwie równoległe ścieżki ochrony. Ich porównanie poniżej:

Pierwsza - restrukturyzacja sądowa - pozwala zachować ziemię i zrestrukturyzować dług.

Druga - ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne (Dz.U. 2019 poz. 33) - umożliwia przejęcie długu przez KOWR w zamian za przeniesienie własności gruntu na Skarb Państwa.

To nie są odpowiedniki - to różne narzędzia do różnych sytuacji. Porównanie poniżej:

Kryterium	Prawo restrukturyzacyjne (2015)	Ustawa restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne (2019, Dz.U. poz. 33)
Dla kogo	Każdy przedsiębiorca, w tym rolnik	Wyłącznie podmioty prowadzące gospodarstwa rolne
Mechanizm	Układ z wierzycielami - restrukturyzacja długu	KOWR przejmuje dług w zamian za przeniesienie własności gruntu na Skarb Państwa (art. 7)
Skutek dla ziemi	Ziemia pozostaje u rolnika	Własność przechodzi na Skarb Państwa; rolnik może dzierżawić i wykupić po min. 5 latach
Ochrona przed egzekucją	Tak - z mocy prawa, natychmiast po otwarciu/obwieszczeniu (art. 226e, 259, 278, 312 - w zależności od rodzaju postępowania)	Tak – złożenie wniosku o przejęcie długu do KOWR powoduje zawieszenie egzekucji z mocy prawa do czasu rozpatrzenia wniosku (art. 7 ust. 6a ustawy, dodany nowelizacją z 25 lipca 2025 r.)
Czas uruchomienia	2-6 tygodni	Kilka miesięcy (wymaga zgody wszystkich wierzycieli)
Kiedy stosować	Gdy rolnik chce zachować ziemię i zrestrukturyzować dług	Gdy dług przekracza możliwości spłaty, a rolnik zgadza się na utratę własności gruntu

Warto wiedzieć

Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne (Dz.U. 2019 poz. 33) to odrębna ścieżka - nie zastępuje restrukturyzacji sądowej, lecz ją uzupełnia.

Mechanizm KOWR polega na przejęciu długu rolnika w zamian za przeniesienie własności nieruchomości rolnej na Skarb Państwa (art. 7). Dotychczasowy właściciel może nieruchomość dalej dzierżawić i odkupić po co najmniej 5 latach. Nieruchomość nie może być zbyta przez KOWR przez 20 lat, z wyłączeniem zbycia na rzecz dotychczasowego właściciela na jego wniosek.

Uwaga: ustawa uwzględnia także instrumenty ARiMR - dopłaty do kredytów, pożyczki. Są one okresowo udostępniane rolnikom z zadłużeniem. Ich dostępność jest uzależniona od uzyskania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej (art. 8 ustawy) – aktualny status należy sprawdzić w ARiMR.

Kiedy restrukturyzacja jest możliwa - warunki dla rolnika

Zanim zdecydujesz się na konkretną ścieżkę, sprawdź, czy spełniasz podstawowe przesłanki. Poniżej najważniejsze z nich:

Prawo restrukturyzacyjne (ustawa 2015)

Stan niewypłacalności lub zagrożenie niewypłacalnością (art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego).

Posiadanie zdolności do regulowania bieżących kosztów postępowania.

Prowadzenie działalności rolniczej we własnym imieniu jako działalność gospodarcza lub zawodowa (zgodnie z art. 43¹ Kodeksu Cywilnego).

Ustawa o restrukturyzacji zadłużenia rolniczego (2019)

Posiadanie gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku rolnym z 15 listopada 1984 r. – warunek dotyczy właściciela, nie dzierżawcy ani użytkownika.

Co najmniej 3 lata prowadzenia działalności rolniczej w tym gospodarstwie, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku rolnego.

Niewypłacalność lub zagrożenie niewypłacalnością w rozumieniu odpowiednio Prawa upadłościowego albo Prawa restrukturyzacyjnego.

Długi o charakterze pieniężnym powstałe w związku z prowadzeniem działalności rolniczej.

Podmiot nie może aktualnie znajdować się w likwidacji, upadłości ani w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego (art. 2 ustawy).

Podmiot musi kwalifikować się jako małe, średnie lub duże przedsiębiorstwo w rozumieniu rozporządzenia KE nr 702/2014.

Ważne: Sąd może odmówić otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego, jeżeli oceni, że jego skutkiem byłoby pokrzywdzenie wierzycieli – na przykład gdy dłużnik celowo wyzbywał się majątku przed złożeniem wniosku (art. 8 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego)

Nie czekaj na dzień licytacji - każdy tydzień zwiększa szansę na skuteczną ochronę.

Jak wygląda proces zatrzymania licytacji krok po kroku?

Proces zatrzymania licytacji obejmuje szereg działań, które powinny następować po sobie, by finalnie skutecznie wstrzymać egzekucję. Czas ma tu znaczenie krytyczne.

Diagnoza sytuacji - weryfikacja stanu zadłużenia, listy wierzycieli, etapu egzekucji i wartości nieruchomości. Na tym etapie ustalamy, która ścieżka jest możliwa i ile czasu zostało.
Wybór ścieżki - Prawo restrukturyzacyjne vs. ustawa o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne. Decyzja zapada razem z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym na podstawie struktury zadłużenia i dostępnych aktywów.
Złożenie wniosku lub zawarcie umowy z nadzorca układu - formalny start ochrony. W trybie PZU (zatwierdzenie układu) działanie może zostać uruchomione bez udziału sądu - to najszybsza opcja.
Obwieszczenie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) - po obwieszczeniu w KRZ egzekucje dotyczące wierzytelności objętych układem ulegają zawieszeniu z mocy prawa. Maksymalny czas ochrony: 4 miesiące.
Zawiadomienie komornika - komornik ma obowiązek wstrzymać licytację po otrzymaniu postanowienia o otwarciu postępowania lub obwieszczenia z KRZ.
Negocjacje z wierzycielami i układ - rozłożenie spłaty na raty, negocjacje umorzenia odsetek i kosztów egzekucyjnych, ochrona majątku. Układ może przewidywać płatności sezonowe - np. po żniwach lub po zbiorach.

Warto wiedzieć

W ramach restrukturyzacji możliwe jest umorzenie odsetek i kosztów egzekucyjnych, które nierzadko stanowią 30-50% całego zadłużenia rolnika.

Układ może też rozłożyć spłatę na raty dostosowane do cyklu produkcyjnego - czyli tzw. raty sezonowe. Dla rolnika to często różnica między wykonalnym a niewykonalnym planem spłaty.

Licytacja komornicza rolnika – jak ją zatrzymać_ASK_LEGAL_infografika (1)

Co, jeśli licytacja już się odbyła - czy jest szansa na wstrzymanie egzekucji?

Jeśli termin licytacji minął, nie musisz godzić się z odebraniem elementów majątku rolnego. W pewnych okolicznościach możliwe jest zaskarżenie czynności komorniczych lub podważenie całego postępowania egzekucyjnego.

Skarga na czynności komornika (art. 767 k.p.c.)

Skargę można złożyć co do zasady w terminie tygodnia od daty czynności (art. 767 §4 k.p.c.). Wyjątek stanowi zaskarżenie opisu i oszacowania nieruchomości (tj. kwestionowanie wyceny biegłego) – tu termin wynosi dwa tygodnie od ukończenia tej czynności (art. 950 k.p.c.).

Skarga służy m.in. w przypadku:

nieprawidłowego zawiadomienia,
błędnej wyceny nieruchomości przez biegłego,
naruszenia prawa nabycia KOWR,
uchybień formalnych w ogłoszeniu licytacji.

Zaskarżenie nieprawidłowości w postępowaniu licytacyjnym

Kodeks postępowania cywilnego przewiduje kilka narzędzi ochrony dłużnika, uruchamianych na różnych etapach:

W trakcie licytacji: skargę na czynności komornika zgłasza się ustnie sędziemu nadzorującemu – ten rozstrzyga ją natychmiast (art. 986 k.p.c.).
Po licytacji: sąd odmawia udzielenia przybicia z urzędu, jeżeli w toku licytacji naruszono przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik przetargu, a także jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji i z tego powodu naruszono jego prawa (art. 991 k.p.c.).
Na postanowienie o przybiciu i o przysądzeniu własności przysługuje zażalenie (art. 997, art. 998 §2 k.p.c.).

Przykładowe podstawy zaskarżenia:

niedopuszczenie uprawnionego uczestnika do udziału w licytacji,
uchybienia w ogłoszeniu o licytacji lub przy pobieraniu rękojmi,
prowadzenie egzekucji z majątku niepodlegającego zajęciu.

Weryfikacja akt komorniczych pod tym kątem to jedna z pierwszych rzeczy, które warto zrobić niezwłocznie po wyznaczeniu terminu licytacji – nie po jej przeprowadzeniu.

Restrukturyzacja gospodarstwa rolnego - najczęstsze obawy

Wiele osób czeka za długo z działaniem w związku z egzekucją z majątku rolnego, bo krąży w głowie kilka przekonań, które po prostu nie są zgodne z prawem. Sprawdzamy cztery najczęściej powtarzane mity, które realnie mogą blokować działania w ramach restrukturyzacji dla rolnika.

❌ MIT	✅ PRAWDA
Restrukturyzacja to wstyd - kontrahenci i sąsiedzi się dowiedzą.	Obwieszczenie trafia do Krajowego Rejestru Zadłużonych (krz.ms.gov.pl), nie do lokalnych mediów ani urzędu gminy. Sąsiedzi i kontrahenci nie są informowani z urzędu.
Stracę kontrolę nad gospodarstwem.	W postępowaniach PZU i PPU rolnik zachowuje pełen zarząd gospodarstwem. Nadzorca układu nadzoruje finanse, ale nie zarządza majątkiem ani produkcją.
Restrukturyzacja nie obejmuje długów wobec ARiMR i KRUS.	W restrukturyzacji sądowej (Prawo restrukturyzacyjne) zobowiązania wobec KRUS, ZUS i ARiMR mogą być objęte układem za zgodą tych instytucji. Ustawa z 2019 r. daje dodatkowo możliwość przejęcia długu przez KOWR - ale w zamian za przeniesienie własności gruntu na Skarb Państwa (art. 7 ustawy).
Jako rolnik indywidualny nie mam zdolności restrukturyzacyjnej.	Zgodnie z art. 6 Prawa restrukturyzacyjnego (Dz.U. 2024 poz. 1428), restrukturyzacji może poddać się każdy przedsiębiorca - w tym właściciel gospodarstwa rolnego prowadzonego jako działalność gospodarcza lub zawodowa.

Kiedy działać przy licytacji komorniczej rolnika - i dlaczego „jutro” może być za późno?

Restrukturyzacja dla rolnika to jak interwencja w przypadku pożaru - można ją ugasić we wczesnym stadium, gdy obejmuje jedno pomieszczenie. Czekanie, aż obejmie cały budynek, zawęża opcje i podnosi koszty.

Kilka faktów o terminach, o których warto pamiętać:

Druga licytacja może odbyć się już kilka tygodni po pierwszej.
Po przysądzeniu własności odwrócenie sprzedaży jest praktycznie niemożliwe.
Postępowanie restrukturyzacyjne w trybie PZU można uruchomić w ciągu kilku tygodni od decyzji.
Im wcześniej zaczniesz, tym więcej narzędzi układowych masz do dyspozycji.

W ciągu jednego spotkania dowiesz się, czy restrukturyzacja jest dla Ciebie realna, która ścieżka jest odpowiednia i ile czasu masz na działanie. Umów rozmowę bez zobowiązań: Bezpłatna analiza Twojej sytuacji.

Rozmowa nic nie kosztuje i do niczego nie zobowiązuje.

Warto wiedzieć - najważniejsze informacje licytacji komorniczej rolnika

Restrukturyzacja rolnika zawiesza licytację z mocy prawa – nawet gdy termin jest już wyznaczony.
Maszyny rolnicze, stado podstawowe i materiał siewny są wyłączone spod egzekucji (art. 829¹ k.p.c.) – komornik nie może ich zabrać.
Rolnik ma dwie ścieżki ochrony: restrukturyzacja sądowa (ziemia zostaje) lub ścieżka KOWR (dług przejęty w zamian za przeniesienie własności gruntu).
Skarga na wycenę nieruchomości: termin to 2 tygodnie.
Po prawomocnym przysądzeniu własności odwrócenie sprzedaży jest praktycznie niemożliwe.
Każdy dzień zwłoki zawęża dostępne opcje – działaj przed licytacją, nie po niej.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o licytację komorniczą rolnika

Tak. Złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego lub obwieszczenie w KRZ powoduje zawieszenie egzekucji z mocy prawa - nawet jeśli termin licytacji był już ogłoszony. Komornik ma obowiązek wstrzymać czynności po otrzymaniu stosownego zawiadomienia.

Nie ma jednej sztywnej daty granicznej. Kluczowe jest działanie przed faktycznym terminem licytacji. Restrukturyzacja w trybie PZU może być uruchomiona w ciągu kilku tygodni od decyzji. Każdy dzień zwłoki ogranicza dostępne opcje.

Tak, ale z zastrzeżeniami. W restrukturyzacji sądowej (Prawo restrukturyzacyjne) wierzytelności ZUS i KRUS mogą być objęte układem za zgodą tych instytucji, zobowiązania wobec ARiMR są rozpatrywane indywidualnie. Ustawa z 2019 r. (Dz.U. 2019 poz. 33) przewiduje natomiast odrębną ścieżkę - KOWR może przejąć dług rolnika, ale wymaga to przeniesienia własności nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa (art. 7). Rolnik zachowuje prawo dzierżawy i możliwość odkupienia po min. 5 latach.

Celem restrukturyzacji jest zachowanie majątku - w tym nieruchomości rolnych. Układ z wierzycielami zastępuje egzekucję. Nieruchomość może zostać zajęta tylko jeśli postępowanie się nie powiedzie lub rolnik nie realizuje zatwierdzonego układu.

Koszty zależą od wybranego postępowania i skali zadłużenia. Obejmują wynagrodzenie nadzorcy układu i opłaty sądowe. W większości przypadków są znacząco niższe niż straty wynikające ze sprzedaży ziemi na licytacji po cenie wywołania (75% lub 67% wartości rynkowej).

Technicznie jest to możliwe, jednak brak doświadczenia w negocjacjach z wierzycielami, obsłudze systemu KRZ i znajomości procedur istotnie zwiększa ryzyko błędu. Oddalenie wniosku lub nieważność układu z przyczyn formalnych mogą zamknąć drogę do ponownej ochrony.

Copywriter & Content Specialist

Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.

Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.

Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.

Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.

Marta Michałek-Machniewska

Autorka artykułu

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zachęcamy do kontaktu z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym - asklegal.pl/kontakt.

Źródła:

Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.)

Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne (Dz.U. 2019 poz. 33)

Kodeks postępowania cywilnego z 17 listopada 1964 r. (Dz. U. 1964 Nr 43 poz. 296).

https://krd.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/2025/z-pola-na-stol-%E2%80%93-rolnicy-terminowo-splacaja-zobowi