ASK Legal
Leasing a restrukturyzacja – ochrona umów leasingowych w postępowaniu o zatwierdzenie układu
Leasing a restrukturyzacja to temat, który spędza sen z powiek wielu właścicielom firm – szczególnie tym, których biznes opiera się na flocie samochodowej lub parku maszynowym wziętym w leasing.
Kiedy firma zaczyna tracić płynność, pierwsze pytanie, jakie się pojawia, brzmi: „Czy leasingodawca wypowie mi umowy, zanim zdążę cokolwiek zrobić?” Odpowiedź, której szukasz, jest w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.). Przepisy wprost zabraniają leasingodawcy wypowiedzenia umowy w trakcie postępowania – ale tylko wtedy, gdy zadziałasz we właściwym momencie. Sprawdź, jak to zrobić.
Czym jest postępowanie o zatwierdzenie układu i dlaczego chroni Twoje umowy leasingowe?
Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU) to najszybsze i najbardziej elastyczne narzędzie restrukturyzacyjne przewidziane w art. 210-261 Prawa restrukturyzacyjnego. Prowadzone jest poza sądem – Twoja firma dalej działa, Ty nadal nią zarządzasz, a sąd wkracza dopiero na etapie zatwierdzenia gotowego układu z wierzycielami.
PZU jest dostępne jedynie wtedy, gdy suma wierzytelności spornych nie przekracza 15% ogólnej sumy wierzytelności uprawniających do głosowania (art. 3 ust. 2 pkt 2 Prawa restrukturyzacyjnego).
PZU 2.0 – tarcza, która zaczyna działać od chwili obwieszczenia
Od 1 grudnia 2021 r. obowiązuje znowelizowana wersja postępowania o zatwierdzenie układu – tzw. PZU 2.0. Najważniejszym krokiem jest tu złożenie obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) – jawnym rejestrze dostępnym pod adresem krz.ms.gov.pl.
Od dnia tego obwieszczenia Twoja firma uzyskuje ochronę porównywalną z postępowaniem sanacyjnym – przez maksymalnie 4 miesiące. To wystarczający czas na przeprowadzenie głosowania wierzycieli i złożenie wniosku o zatwierdzenie układu.
Ważne: Samo zawarcie umowy z nadzorcą układu bez obwieszczenia w KRZ nie aktywuje ochrony. Ochrona działa dopiero od momentu opublikowania obwieszczenia.
Czym jest dzień układowy i dlaczego ma znaczenie dla Twoich umów leasingowych?
Dzień układowy to data ustalona przez nadzorcy układu, która dzieli wszystkie zobowiązania firmy na dwie kategorie. Podział ten decyduje, które długi mogą trafić do układu, a które musisz płacić na bieżąco. Podstawą prawną jest art. 211 Prawa restrukturyzacyjnego.
W praktyce oznacza to podział na dwa rodzaje zobowiązań leasingowych:
Jak nadzorca ustala dzień układowy? Zgodnie z art. 211 nadzorca układu wyznacza go samodzielnie - nie może on jednak przypadać wcześniej niż cztery miesiące i nie później niż dzień przed dniem złożenia wniosku o zatwierdzenie układu. W przypadku dokonania obwieszczenia w KRZ, dzień układowy przypada ponadto nie później niż na dzień jego realizacji. W praktyce nadzorca najczęściej ustala go tuż przed datą obwieszczenia, tak aby objąć układem możliwie dużą część zaległości firmy.
Ochrona umów leasingowych z mocy prawa - co dokładnie mówi ustawa?
Art. 256 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego wprost wymienia leasing jako rodzaj umowy objętej ochroną - obok umów kredytu, ubezpieczeń majątkowych, rachunku bankowego, poręczeń, licencji oraz gwarancji i akredytyw. Ochrona obejmuje też inne umowy o podstawowym znaczeniu dla prowadzenia przedsiębiorstwa dłużnika.
W PZU 2.0 przepis ten stosuje się odpowiednio przez odesłanie z art. 226e Prawa restrukturyzacyjnego.
Umowy leasingowe - operacyjne i finansowe są niejako pod ochroną dzięki podjętej restrukturyzacji, gdy stanowią podstawę prowadzonej działalności. Flota ciężarówek firmy transportowej, park maszyn drukarni czy maszyny budowlane firmy wykonawczej to typowe przykłady aktywów leasingowych o podstawowym znaczeniu.
Co oznacza „podstawowe znaczenie" w praktyce?
Nie ma sztywnej definicji ustawowej umów o podstawowym znaczeniu dla działalności dłużnika. Kryterium jest funkcjonalne - czy bez tej umowy firma może w ogóle działać? Jeśli bez leasingowanej floty lub maszyn Twój biznes się zatrzymuje, sąd co do zasady uzna takie umowy za objęte ochroną.
Co konkretnie jest zakazane leasingodawcy po obwieszczeniu? Nie jest możliwe:
Co leasingodawca może nadal robić?
Zawieszenie egzekucji - komornik nie ruszy Twojej floty ani maszyn
Ochrona nie kończy się na zakazie wypowiedzenia umów. Art. 259 Prawa restrukturyzacyjnego (stosowany w związku z art. 226e) daje kolejną tarczę:
Postępowanie egzekucyjne dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem, wszczęte przed dniem otwarcia postępowania, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem otwarcia postępowania.
W praktyce oznacza to, że komornik prowadzący egzekucję na podstawie zaległości leasingowych sprzed dnia układowego musi zawiesić postępowanie. Nie może zająć ani zlicytować samochodów, maszyn ani innego majątku firmy objętego postępowaniem.
Zobacz, jak wygląda kwestia ochrony prawnej dla dłużnika, jeśli realizowana będzie w jego przypadku restrukturyzacja firmy.
Porównanie ochrony w czterech rodzajach postępowań
Dla większości firm z flotą lub parkiem maszynowym PZU 2.0 jest punktem wyjścia - daje szybką ochronę, zachowuje pełny zarząd właścicielski i nie wymaga angażowania sądu na etapie prowadzenia postępowania.
Leasing a restrukturyzacja i wierzytelność układowa - czy możesz restrukturyzować zaległe raty?
Zaległe raty leasingowe sprzed dnia układowego mogą być objęte układem, jeśli realizowana jest restrukturyzacja firm. Leasingodawca staje się wierzycielem układowym i może uczestniczyć w głosowaniu nad propozycjami restrukturyzacyjnymi.
Na podstawie art. 156 Prawa restrukturyzacyjnego układ może objąć zaległości leasingowe poprzez:
Uwaga: leasing jest umową wzajemną w rozumieniu art. 150 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego. Zaległe raty objęte układem to wyłącznie te, za które leasingodawca spełnił już swoje świadczenie, a dłużnik nie uiścił zapłaty. Zakres objęcia układem warto ustalić indywidualnie z nadzorcą układu.
Ważne rozróżnienie - dwa rodzaje zobowiązań leasingowych w restrukturyzacji
To kluczowa zasada, że bieżące raty leasingowe to koszty postępowania - musisz je regulować na bieżąco, niezależnie od toczącego się postępowania. Ich nieopłacanie uprawnia leasingodawcę do wypowiedzenia umowy.
Leasingodawca z zabezpieczeniem rzeczowym - odrębna grupa układowa
Jeśli leasingodawca posiada zabezpieczenie rzeczowe (przewłaszczenie na zabezpieczenie, zastaw rejestrowy), zalicza się do odrębnej grupy wierzycieli i głosuje oddzielnie nad układem. Propozycje dla tej grupy mogą różnić się od propozycji dla zwykłych wierzycieli, ale ochrona przed wypowiedzeniem umowy obowiązuje tak samo.
Co z umową leasingową, która wygasa w trakcie restrukturyzacji?
Ochrona z art. 256 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego zabrania wypowiedzenia umowy leasingowej. Nie dotyczy jednak jej naturalnego wygaśnięcia - jeśli koniec okresu leasingowania wypada w trakcie postępowania, umowa kończy się zgodnie z harmonogramem.
W praktyce oznacza to trzy możliwe scenariusze:
Jak krok po kroku zabezpieczyć flotę i park maszynowy w PZU?
Ochrona z art. 256 ust. 2 nie działa automatycznie od pierwszego dnia kryzysu. Działa od momentu obwieszczenia - nie wcześniej. Oto sekwencja działań:
Krok 1. Zawierasz umowę z nadzorcą układu
Nadzorca układu to licencjonowany doradca restrukturyzacyjny (z licencją Ministra Sprawiedliwości). To on kieruje postępowaniem, sporządza dokumenty i kontaktuje się z wierzycielami. W PZU możesz wybrać go samodzielnie - to Twój partner, nie organ narzucony przez sąd.
Krok 2. Sporządzacie wstępny plan restrukturyzacyjny i wykaz wierzytelności
Wykaz musi obejmować wszystkich wierzycieli, w tym każdego leasingodawcę z osobna - kwota zaległości, daty wymagalności, ewentualne zabezpieczenia.
Krok 3. Nadzorca publikuje obwieszczenie w KRZ
Od tego momentu działa pełna ochrona. Leasingodawca nie może wypowiedzieć umowy. Komornik zawiesza egzekucję. Masz 4 miesiące na przeprowadzenie głosowania i zatwierdzenie układu przez sąd.
Krok 4. Regulujesz bieżące raty leasingowe
Każda bieżąca rata zapłacona w terminie to sygnał dobrej woli wobec leasingodawcy i dowód na wykonalność układu, który sąd będzie oceniał.
Krok 5. Nadzorca zbiera głosy wierzycieli
Leasingodawcy głosują nad propozycjami układowymi. Układ zostaje przyjęty, gdy zagłosuje za nim większość wierzycieli reprezentujących łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności, przysługujących głosującym wierzycielom (art. 119 Prawa restrukturyzacyjnego).
Analogicznie, jeśli wierzyciele podzieleni są na grupy, to układ zostaje przyjęty, gdy w każdej grupie wierzycieli zagłosuje za nim większość wierzycieli mających łącznie co najmniej dwie trzecie sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom w tej grupie (art. 119 Prawa restrukturyzacyjnego).
Krok 6. Sąd zatwierdza układ
Sąd bada, czy układ jest zgodny z prawem, wykonalny i nie narusza praw wierzycieli (art. 165 Prawa restrukturyzacyjnego). Po zatwierdzeniu zaległe raty leasingowe są spłacane zgodnie z nowym harmonogramem.
Kiedy ochrona nie zadziała? Granice i wyjątki w temacie leasingu a restrukturyzacji
Ochrona z Prawa restrukturyzacyjnego ma swoje granice i nie zadziała m.in. wtedy, gdy nie będzie obwieszczenia w KRZ. Warto poznać szczegóły aktywacji takiej ochrony, żeby uniknąć błędów, które mogą kosztować utratę floty lub maszyn.
Warto wiedzieć - najważniejsze informacje o kwestii leasing a restrukturyzacja
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o leasing w restrukturyzacji
Nie czekaj, aż leasingodawca wyśle pierwsze pismo
Prawo restrukturyzacyjne zostało stworzone po to, żeby przedsiębiorcy w kryzysie mieli narzędzia do obrony. Ochrona umów leasingowych z art. 256 ust. 2 to realna tarcza, ale działa tylko wtedy, gdy zadziałasz przed wypowiedzeniem, nie po nim.
Jeśli prowadzisz firmę opartą na flocie lub parku maszynowym i zaczynasz mieć problemy z płynnością, każdy tydzień zwłoki zmniejsza Twoje pole manewru przewidziane w Prawie restrukturyzacyjnym.
Skorzystaj z bezpłatnej analizy Twojej sytuacji przez zespół ASK Legal. Sprawdzimy, czy PZU to właściwe postępowanie dla Twojej firmy i jak zabezpieczyć umowy leasingowe, zanim leasingodawca podejmie działania.
Copywriter & Content Specialist
Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.
Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.
Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.
Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.
Marta Michałek-Machniewska
Autorka artykułu
Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zachęcamy do kontaktu z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym - asklegal.pl/kontakt.
Źródła:
Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.);