ASK Legal

Koszty postępowania sanacyjnego – ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny przy wielomilionowym zadłużeniu

Twoja firma ma wielomilionowe zobowiązania wobec wierzycieli, ZUS-u lub banków. Słyszałeś o postępowaniu sanacyjnym, ale boisz się, że koszty doradcy restrukturyzacyjnego pochłoną to, co zostało. To częsty dylemat właścicieli firm w głębokim kryzysie – i zarazem jeden z największych mitów.

Prawda jest taka: koszty postępowania sanacyjnego są regulowane ustawowo i przy zadłużeniu rzędu kilku milionów złotych mogą być wielokrotnie niższe niż konsekwencje braku działania. Zobacz, jakim obciążeniem finansowym będzie dla Ciebie postępowanie sanacyjne?

Czym jest postępowanie sanacyjne i kiedy dotyczy wielomilionowego zadłużenia?

Postępowanie sanacyjne to najbardziej rozbudowana forma restrukturyzacji przewidziana ustawą z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 t.j.). Stosuje się je wtedy, gdy firma wymaga nie tylko zawarcia układu z wierzycielami, ale też głębokich działań naprawczych:

redukcji zatrudnienia,
sprzedaży nierentownych składników majątku,
renegocjacji umów, których w zwykłych trybach rozwiązać się nie da.

Koszty postępowania sanacyjnego- ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny przy wielomilionowym zadłużeniu_ASK_Legal

Przy zadłużeniu wielomilionowym – np. 3, 5 czy 10 mln zł wobec kilkudziesięciu wierzycieli – sanacja jest często jedyną ścieżką, która realnie chroni firmę przed upadłością.

Od dnia otwarcia postępowania egzekucje komornicze zostają zawieszone z mocy prawa (art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego) – firma zyskuje ochronę i czas na oddech bez konieczności ubiegania się o nią w sądzie.

Na wniosek dłużnika lub zarządcy sędzia-komisarz wydaje postanowienie stwierdzające to zawieszenie – dokument potrzebny m.in. do formalnego poinformowania komornika o skutkach otwarcia postępowania.

Zawieszenie postępowań egzekucyjnych

Koszty postępowania sanacyjnego dzielą się na kilka kategorii:

Opłata sądowa od wniosku wynosi 1000 zł (w przypadku uproszczonego wniosku sanacyjnego - 200 zł). To najniższy element kosztów i nie powinien budzić obaw.
Zaliczka na koszty postępowania - sąd może zobowiązać dłużnika do jej wpłacenia jeszcze przed otwarciem postępowania. Jej wysokość zależy od specyfiki sprawy i szacowanych wydatków (m.in. koszt ogłoszeń w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, wynagrodzenie zarządcy na wczesnym etapie).
Wynagrodzenie zarządcy sanacyjnego - tu leży największa różnica między sanacją a innymi trybami, w jakich przeprowadzona może być restrukturyzacja firm. W postępowaniu sanacyjnym sąd powołuje zarządcę, który przejmuje zarząd majątkiem dłużnika. Jego wynagrodzenie jest obliczane według szczegółowych zasad ustawowych.
Dodatkowa obsługa prawna - choć nie jest obowiązkowa, wsparcie doradcy lub pełnomocnika procesowego przy wielomilionowym zadłużeniu i złożonej strukturze wierzytelności jest w praktyce niezbędne. Rozliczane jest ono najczęściej w systemie godzinowym.

Koszty postępowania sanacyjnego – ile kosztuje doradca restrukturyzacyjny przy wielomilionowym zadłużeniuj_ASK_LEGAL_infografika

Jak oblicza się wynagrodzenie zarządcy w sanacji? Przepisy dotyczące kosztów postępowania sanacyjnego krok po kroku

Podstawę prawną określania kosztów postępowania sanacyjnego stanowi art. 55 ustawy Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1428). Wynagrodzenie zarządcy ustala się jako sumę pięciu części składowych, a jego łączna wysokość mieści się w przedziale od 3-krotności do 208-krotności podstawy wynagrodzenia.

Czym jest podstawa wynagrodzenia? To przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw (bez wypłat nagród z zysku) za III kwartał roku poprzedniego, ogłaszane przez Prezesa GUS. Dla postępowań otwieranych w 2025 r. podstawa wynosiła ok. 8 200–8 500 zł brutto (dane szacunkowe na bazie komunikatów GUS).

Natomiast dla postępowań otwieranych już w 2026 roku podstawa wynosiła 8 851,42 zł.

Pięć części składowych wynagrodzenia zarządcy (art. 55 Prawa restrukturyzacyjnego) obejmuje:

Część 1 - zależna od liczby wierzycieli uczestniczących w postępowaniu. Im więcej wierzycieli, tym wyższa ta część. Ustawodawca przewiduje kilka progów - od spraw z mniej niż 10 wierzycielami po postępowania z ponad 1000 uczestników. Przy sprawach powyżej 1000 wierzycieli, należą się 24 podstawy wynagrodzenia.
Część 2 - zależna od sumy wierzytelności przysługujących wierzycielom. Przy zadłużeniu wielomilionowym ta część jest odpowiednio wyższa. Ustawodawca przewiduje progi od wierzytelności do 100 000 zł (1 podstawa) aż po wierzytelności przekraczające 500 000 000 zł (24 podstaw).
Część 3 - zależna od średniomiesięcznych obrotów osiągniętych w toku postępowania sanacyjnego. Obowiązują widełki od najniższej, jednej podstawy wynagrodzenia dla kwot do 20 000 zł, po 80 podstaw dla kwot powyżej 50 000 000 zł.
Część 4 - premia za poprawę kondycji ekonomicznej firmy w toku postępowania sanacyjnego (wzrost przychodów, ograniczenie kosztów, korzystne umowy). W takim przypadku sąd może zasądzić wynagrodzenie wyższe o kolejne 60 podstaw wynagrodzenia (co potwierdza uchwała Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2024 r., sygn. III CZP 13/24).
Część 5 - za przedłużenie postępowania powyżej 12 miesięcy z przyczyn niezależnych od zarządcy - do 20 dodatkowych podstaw.

Ile wynoszą koszty sanacji w praktyce przy wielomilionowym zadłużeniu?

Przy założeniu podstawy wynagrodzenia ok. 8 851,42 zł (na 2026 r.) maksymalna kwota to:

Ustawowy próg minimalny: 3 × 8 851,42 zł= 26 554,26 zł.
Ustawowy próg maksymalny: 208 × 8 851,42 zł= 1 841 095,36 zł.

Dla typowej sprawy z zadłużeniem 2–5 mln zł i 20–50 wierzycielami realistyczny zakres wynagrodzenia zarządcy sanacyjnego to kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy złotych - a konkretna kwota zależy od decyzji sądu, który uwzględnia rzeczywisty nakład pracy i efekty postępowania.

Warto pamiętać, że wynagrodzenie zarządcy stanowi wydatek postępowania restrukturyzacyjnego (art. 59 ust. 10 Prawa restrukturyzacyjnego) - jest pokrywane z masy sanacyjnej, nie bezpośrednio z kieszeni właściciela firmy na starcie.

Nadzorca sądowy w PPU i PU - jak wyglądają koszty restrukturyzacji w „lżejszych" trybach?

Jeśli sytuacja firmy pozwala na wybór mniej intensywnego trybu restrukturyzacji - przyspieszonego postępowania układowego (PPU) lub postępowania układowego (PU) - koszty są niższe, bo nie powołuje się zarządcy, lecz nadzorcę sądowego.

Zgodnie z art. 42 Prawa restrukturyzacyjnego wynagrodzenie nadzorcy sądowego ustala się w granicach od 2-krotności do 44-krotności podstawy wynagrodzenia (przy podstawie 8 851,42 zł: od ok. 17 700 do ok. 389 500 zł), a jego cztery części składowe są analogiczne do zarządcy, lecz mają niższe progi.

W praktyce: przy zadłużeniu wielomilionowym i złożonej strukturze zobowiązań sanacja daje narzędzia niedostępne w PPU ani PU - dlatego wyższe koszty zarządcy są uzasadnione szerszym zakresem działania i realną możliwością uratowania firmy.

Koszty sanacji a koszty upadłości - co jest droższe?

To pytanie, które zadaje sobie wielu właścicieli firm. Odpowiedź jest niemal zawsze taka sama: koszt zaniechania bywa wielokrotnie wyższy niż koszt działania.

Przy upadłości konsumenckiej byłego przedsiębiorcy (w ASK upadłość konsumencka premium) wierzyciele odzyskują statystycznie kilka do kilkunastu procent należności, a firma kończy działalność.

W dobrze przeprowadzonej sanacji poziom spłaty wierzycieli jest znacząco wyższy - co zwiększa szanse na przyjęcie układu przez samych wierzycieli.

Co ważne: w toku sanacji właściciel firmy może zachować kontrolę nad częścią decyzji, a pracownicy - miejsca pracy.

Co zawiera kompleksowa obsługa prawna przy postępowaniu sanacyjnym?

Koszty samego postępowania to tylko część obrazu. Przy wielomilionowym zadłużeniu kluczowe jest, by doradca restrukturyzacyjny i pełnomocnik procesowy prowadzili całość procesu:

od przygotowania dokumentów,
przez kontakt z sądem i wierzycielami,
po zastrzeżenia do projektu planu spłaty.

W ASK Legal prowadzimy postępowania restrukturyzacyjne end-to-end: analizujemy Twoją sytuację, dobieramy właściwy tryb postępowania i jesteśmy z Tobą na każdym etapie - od złożenia wniosku po finalne zatwierdzenie układu.

Jeśli Twoja firma ma wielomilionowe długi i zastanawiasz się, czy i jakie postępowanie jest dla Ciebie właściwe - zacznij od bezpłatnej analizy zespołu ASK Legal.

Warto wiedzieć - najważniejsze informacje o kosztach postępowania sanacyjnego

Postępowanie sanacyjne to najbardziej rozbudowany tryb restrukturyzacji - stosowany przy głębokim kryzysie i wielomilionowym zadłużeniu, gdy konieczne są działania naprawcze wykraczające poza samo zawarcie układu.
Z dniem otwarcia sanacji egzekucje komornicze zostają zawieszone z mocy prawa (art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego) - bez żadnego dodatkowego wniosku do sądu. Na żądanie dłużnika lub zarządcy sędzia-komisarz wydaje następnie postanowienie stwierdzające zawieszenie, które służy jako dokument procesowy wobec komornika.
Wynagrodzenie zarządcy sanacyjnego jest uregulowane ustawowo (art. 55 Prawa restrukturyzacyjnego) i wynosi od 3 do 208-krotności podstawy wynagrodzenia - konkretną kwotę ustala sąd.
Podstawa wynagrodzenia to przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za III kwartał roku poprzedniego wg GUS (na 2026 roku to kwota 8 851,42 zł).
Wynagrodzenie zarządcy pokrywane jest z masy sanacyjnej (art. 59 ust. 10 Prawa restrukturyzacyjnego), nie z kieszeni właściciela przed otwarciem postępowania.
Przy zadłużeniu 2–5 mln zł i kilkudziesięciu wierzycielach realistyczny koszt wynagrodzenia zarządcy to kilkadziesiąt do kilkuset tysięcy złotych.
Opłata sądowa od wniosku restrukturyzacyjnego wynosi 1 000 zł (lub 200 zł przy uproszczonym wniosku sanacyjnym).

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o koszty postępowania sanacyjnego

Nie w pełni - konkretną kwotę ustala sąd po zakończeniu postępowania, na podstawie pięciu części składowych wynagrodzenia (art. 55 Prawa restrukturyzacyjnego). Można jednak z góry oszacować widełki, znając liczbę wierzycieli i sumę wierzytelności. Dobry doradca restrukturyzacyjny zrobi taką symulację przed złożeniem wniosku.

Tak, sąd może zobowiązać dłużnika do wpłaty zaliczki na koszty postępowania jeszcze przed jego otwarciem. Jej wysokość zależy od specyfiki sprawy - warto być na to przygotowanym finansowo.

Wynagrodzenie zarządcy stanowi wydatek postępowania i jest pokrywane z masy sanacyjnej (majątku objętego postępowaniem), a nie wprost z bieżących środków właściciela. Ma jednak wpływ na to, ile ostatecznie trafia do wierzycieli w ramach układu.

W praktyce - tak, bo zarządca sanacyjny przejmuje szerszy zakres działań i odpowiedzialności niż nadzorca sądowy w PPU czy PU. Jednak sanacja daje narzędzia niedostępne w innych trybach: możliwość rozwiązania niekorzystnych umów, uproszczone zwalnianie pracowników, sprzedaż nierentownych aktywów. Przy głębokim kryzysie może być jedyną opcją.

Co do zasady zarząd majątkiem przejmuje zarządca powołany przez sąd. W wyjątkowych sytuacjach sąd może powierzyć dłużnikowi zarząd własny w zakresie zwykłego zarządu - wymaga to jednak spełnienia określonych warunków i wniosku popartego zgodą wierzycieli.

Jeżeli postępowanie sanacyjne zostanie umorzone lub sąd odmówi zatwierdzenia układu (nieudana restrukturyzacja firmy), wynagrodzenie zarządcy zostanie ustalone w wysokości 30% wynagrodzenia obliczonego zgodnie z art. 55 (art. 59 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego) - z zaliczeniem pobranych już zaliczek. Firma może wówczas stanąć przed koniecznością ogłoszenia upadłości - dlatego kluczowe jest staranne przygotowanie wniosku i planu restrukturyzacyjnego od samego początku.

Copywriter & Content Specialist

Z wykształcenia jestem marketerem ze specjalizacją w zarządzaniu przedsiębiorstwem, a zawodowo od kilku lat tworzę treści dla branży finansowej, ubezpieczeniowej i biznesowej.

Mam wykształcenie wyższe magisterskie z marketingowego zarządzania przedsiębiorstwem (Politechnika Częstochowska), ale to nie teoria definiuje moją pracę. Od 7 lat prowadzę własną działalność gospodarczą, więc jestem w pierwszej kolejności praktykiem – znam realia firmy od strony formalnej, strategicznej i finansowej.

Moje podejście do copywritingu wyróżnia analityczne myślenie. Większość copywriterów to humaniści, ja wolę cyfry, statystykę i twarde dane. Nie zgaduję, co zadziała – analizuję słowa kluczowe, badam trendy w SEO i AIO (Artificial Intelligence Optimization) i buduję treści zgodnie z EEAT, które Google i użytkownicy traktują jako wiarygodne źródło wiedzy.

Efekt? Ponad 3800 publikacji dla serwisów finansowych oraz współpraca z liderami rynku, takimi jak Totalmoney czy Serfin. To doświadczenie pokazuje, że potrafię pisać o finansach językiem zrozumiałym dla klienta, ale wiarygodnym w oczach instytucji.

Marta Michałek-Machniewska

Autorka artykułu

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zachęcamy do kontaktu z licencjonowanym doradcą restrukturyzacyjnym - asklegal.pl/kontakt.

Źródła:

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1428.

https://stat.gov.pl/sygnalne/komunikaty-i-obwieszczenia/lista-komunikatow-i-obwieszczen/obwieszczenie-w-sprawie-przecietnego-miesiecznego-wynagrodzenia-w-sektorze-przedsiebiorstw-bez-wyplat-nagrod-z-zysku-w-trzecim-kwartale-2025-r-,59,48.html